افزایش بی سابقه ۱.۲ میلیاردی بیماری های روانی در دنیا نشان مید دهد که وضع روحی مردم چندان هم اوکی نیست ؟ نتایج یک پژوهش گسترده که در مجله علمی The Lancet منتشر شده، نشان میدهد شمار افرادی که در سراسر جهان با مشکلات و بیماریهای روانی زندگی میکنند به رکوردی بیسابقه رسیده است. بر اساس این تحقیق، در سال ۲۰۲۳ حدود ۱.۲ میلیارد نفر در جهان تحت تأثیر اختلالات روانی قرار داشتهاند؛ رقمی که نسبت به سال ۱۹۹۰ تقریباً دو برابر شده است.
این مطالعه همچنین نشان میدهد پس از دوران همهگیری کرونا، اختلالاتی مانند اضطراب و افسردگی رشد چشمگیری داشتهاند. در این میان، جوانان، نوجوانان، زنان بیش از سایر گروهها تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
تحقیق The Lancet درباره بحران سلامت روان در جهان
این پژوهش توسط تیمی بینالمللی از دانشمندان انجام شد و دادههای مربوط به ۲۰۴ کشور و ۲۱ منطقه جهان مورد بررسی قرار گرفت. محققان از اطلاعات مربوط به سال ۲۰۲۳ استفاده کردند.
در میان مراکز علمی مشارکتکننده در این پروژه میتوان به مؤسسه Institute for Health Metrics and Evaluation در سیاتل آمریکا، مرکز Queensland Centre for Mental Health Research در استرالیا اشاره کرد.
دامیان سانتامائورو، نویسنده اصلی تحقیق، اعلام کرد روند افزایشی بیماریهای روانی میتواند بازتابی از اثرات ماندگار استرس ناشی از همهگیری کرونا باشد. او همچنین عواملی مانند فقر، ناامنی، خشونت، سوءاستفاده، کاهش روابط اجتماعی را از دلایل مهم تشدید بحران سلامت روان دانست.
«بیماری روانی، سندرمی است که در عملکرد شناختی، احساسی و رفتاری فرد تغییرات و اختلالاتی را به وجود میآورد. اختلالات روانی معمولا با ناراحتی و مشکلات قابلتوجهی در فعالیتهای اجتماعی، کاری یا خانوادگی همراه هستند».
اگر بخواهیم اختلالات روانی را خودمانیتر تعریف کنیم، باید بگوییم یک مشکل در رفتار یا فرایندهای روانی است که خود را با یک ناهنجاری در تفکر، احساسات یا رفتار نشان میدهد. این اختلالات معمولا عملکرد فرد را در موقعیتها و جنبههای مختلف زندگی، دچار مشکل میکند.
اضطراب و افسردگی؛ شایعترین بیماریهای روانی جهان
طبق دادههای منتشرشده، شایعترین اختلالات روانی در جهان شامل اضطراب و افسردگی هستند.
افزایش شدید اختلالات اضطرابی
- اختلالات اضطرابی از سال ۱۹۹۰ تاکنون حدود ۱۵۸ درصد افزایش داشتهاند.
- در مقایسه با سال ۲۰۱۹، میزان ابتلا در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۷ درصد بیشتر شده است.
- پس از پایان دوران همهگیری کرونا، روند رشد اضطراب به اوج خود رسید.
بر اساس این تحقیق، در سال ۲۰۲۳ حدود ۴۷۰ میلیون نفر در سراسر جهان با اختلالات اضطرابی تشخیص داده شدند.
افزایش افسردگی پس از پاندمی کرونا
- موارد افسردگی نسبت به سال ۲۰۱۹ حدود ۲۴ درصد افزایش یافته است.
- در مقایسه با سال ۱۹۹۰، رشد افسردگی به ۱۳۱ درصد رسیده است.
- در سال ۲۰۲۳ حدود ۲۳۶ میلیون نفر به اختلال افسردگی اساسی مبتلا بودند.
پژوهشگران تأکید کردند سالهای پس از کرونا، نقطه اوج گسترش بیماریهای روانی در جهان بوده است.
رشد اختلالات خوردن در جهان
مطالعه منتشرشده در The Lancet نشان میدهد اختلالات خوردن مانند بیاشتهایی عصبی یا آنورکسیا نروزا نیز رشد قابلتوجهی داشتهاند.
طبق دادهها، میزان این اختلالات حدود ۵۸ درصد افزایش پیدا کرده است. البته پژوهشگران یادآور شدند این بیماریها در مقایسه با اختلالاتی مانند اضطراب و افسردگی، کمتر شایع هستند.
زنان و جوانان بیشتر در معرض بیماریهای روانی
نتایج تحقیق نشان میدهد زنان نسبت به مردان بیشتر با مشکلات سلامت روان مواجه میشوند. با این حال، برخی اختلالات مانند اوتیسم و اختلال کمتوجهی و بیشفعالی یا ADHD در مردان بیشتر مشاهده میشود.
همچنین بررسیها نشان داد بیماریهای روانی در میان جوانان و افراد زیر ۴۰ سال شیوع بیشتری دارد. بالاترین نرخ تشخیص بیماری نیز در دوران نوجوانی ثبت شده است.
سنین ۱۵ تا ۱۹ سال؛ حساسترین دوره روانی
آلیز فراری، از پژوهشگران این پروژه، اعلام کرد بیشترین بار بیماریهای روانی در گروه سنی ۱۵ تا ۱۹ سال دیده میشود.
او توضیح داد این دوره از زندگی، مرحلهای بسیار مهم برای شکلگیری آینده تحصیلی، شغلی، روابط اجتماعی افراد محسوب میشود و مشکلات روانی در این سنین میتواند اثرات بلندمدتی بر زندگی انسانها داشته باشد.
افزایش تشخیص بیماریهای روانی در اروپا و کشورهای توسعهیافته
بررسی دادهها نشان داد در تمام کشورهای مورد مطالعه، میزان تشخیص بیماریهای روانی افزایش یافته است.
بیشترین نرخ ثبتشده مربوط به کشورهای پردرآمد اروپا و اقیانوسیه بود. در این میان، استرالیا، پرتغال، هلند بیش از دیگر کشورها مورد توجه قرار گرفتند.
در مقابل، سریعترین روند افزایش در مناطقی مانند آفریقای جنوب صحرا و بخشهایی از آسیا مشاهده شد.
کمترین میزان ثبت بیماریهای روانی در ویتنام گزارش شد. با این حال، پژوهشگران هشدار دادند این موضوع لزوماً به معنای سلامت روان بهتر مردم این کشور نیست، بلکه ممکن است به دلیل کمبود دادهها و ضعف سیستم ثبت اطلاعات باشد.
پژوهشگران: دادهها باید با دقت تفسیر شوند
برخی متخصصان هشدار دادند که افزایش آمار بیماریهای روانی الزاماً به معنای رشد واقعی همه موارد ابتلا نیست.
خورخه آگوادو، روانشناس و پژوهشگر دانشگاه بارسلونا، اعلام کرد عواملی مانند تغییرات جمعیتی، بهبود روشهای جمعآوری دادهها، افزایش آگاهی عمومی، اثرات دوران کرونا میتوانند در رشد آمار نقش داشته باشند.
او همچنین تأکید کرد تفاوت کیفیت دادهها، کمبود اطلاعات در کشورهای کمدرآمد، محدودیتهای آماری از جمله مشکلات مهم این پژوهش به شمار میروند.
پروژه جهانی بار بیماریها چیست؟
این تحقیق در چارچوب پروژه مشهور Global Burden of Disease یا «بار جهانی بیماریها» تهیه شده است؛ پروژهای علمی که بهصورت منظم در مجله The Lancet منتشر میشود و وضعیت بیماریها، عوامل خطر، سلامت عمومی را در کشورهای مختلف جهان بررسی میکند.
اختلالات روانی انواع مختلفی دارند که به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
-
اختلال اضطراب
اختلال اضطراب از شایعترین انواع اختلالات روانی است. در سال 2019 میلادی، 301 میلیون نفر که 58 میلیون آنها کودک و نوجوان بودند، با اختلال اضطراب زندگی میکردند. این اختلال با ترس و نگرانی بیشازحد و اختلالات رفتاری، نشان داده میشود. علائم اضطراب آنقدر شدید است که منجر به ناراحتی یا اختلال قابلتوجه در عملکرد فرد میشود.
اختلال اضطراب انواع مختلفی دارد که عبارتند از:
- اختلال اضطراب فراگیر: با نگرانی بیشازحد مشخص میشود؛
- اختلال هراس: با حملات پنیک همراه است؛
- اختلال اضطراب اجتماعی: با ترس و نگرانی در موقعیتهای اجتماعی مشخص میشود؛
- اختلال اضطراب جدایی: فرد، ترس و اضطراب فراوانی در مورد جدایی از عزیزانش دارد.
برای اختلال اضطراب درمانهای روانشناختی موثری وجود دارد که با توجه به سن و شدت آن، ممکن است دارو نیز در نظر گرفته شود.
-
اختلال افسردگی
در سال 2019 میلادی، 280 میلیون نفر از جمله 23 میلیون کودک و نوجوان، مبتلا به افسردگی بودند. افسردگی با نوسانات خلقی معمولی و پاسخهای عاطفی کوتاهمدت به چالشهای زندگی روزمره، متفاوت است. در طول یک دوره افسردگی، فرد در بیشتر روز و تقریبا هر روز، احساس افسردگی را تجربه میکند. این دوره حداقل دو هفته طول میکشد و در این مدت، فرد احساس غمگینی، تحریکپذیری با پوچی دارد و لذت و علاقه به فعالیتهایش را از دست میدهد.
برای این اختلال، علائم دیگری نیز وجود دارد که شامل تمرکز ضعیف، احساس گناه مفرط، احساس بیارزشی، ناامیدی نسبت به آینده، افکاری در مورد مردن یا خودکشی، اختلال در خواب، تغییر در اشتها یا وزن، احساس خستگی یا ضعف و… میشود.
افراد مبتلا به افسردگی، بیشتر از سایر افراد در معرض خطر خودکشی قرار دارند. با این حال این نوع اختلال روانی نیز درمان دارد و اگر شدت آن زیاد باشد، در فرایند درمان از دارو نیز استفاده میشود.
-
اختلال دو قطبی
در سال 209، 40 میلیون نفر اختلال دو قطبی داشتند. در این نوع اختلال، افراد به طور همزمان دچار اختلال افسردگی و علائم شیدایی هستند. علائم شیدایی شامل سرخوشی یا تحریکپذیری، افزایش فعالیت یا انرژی، پرحرفی، افزایش عزتنفس و کاهش نیاز به خواب است. افراد مبتلا به اختلال دو قطبی، بیشتر در معرض خطر خودکشی هستند. برای این اختلال هم گزینههای درمانی مختلفی از جمله آموزش روانی، کاهش استرس، تقویت عملکرد اجتماعی و دارو وجود دارد.
-
اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)
PTSD ممکن است پس از قرار گرفتن در معرض یک اتفاق بسیار تهدیدکننده یا وحشتناک ایجاد شود. جنگ، سوءاستفاده جنسی و بلاهای طبیعی، اتفاقاتی هستند که میتوانند منجر به PTSD شوند. علائم PTSD شامل اضطراب شدید، کابوسهای شبانه، بازگشت به گذشته و ناتوانی در کنترل افکار خود در مورد آن اتفاق است. افراد مبتلا به این اختلال، ممکن است در افکار و خاطرات مربوط به آن اتفاق، غرق شوند.
-
اختلال خوردن
اختلال خوردن یکی از انواع اختلالات روانی است که تاثیر زیادی در افزایش یا کاهش وزن دارد. در سال 2019، 14 میلیون نفر مبتلا به اختلال خوردن بودند که از این تعداد، 3 میلیون نفر از آنها را، کودک و نوجوان تشکیل میدادند. پرخوری عصبی که شامل خوردن غیرعادی و اشتغال ذهنی به غذا است، یکی از انواع اختلالات خوردن است. افراد مبتلا به پرخوری عصبی، به طور قابلتوجهی در معرض خطر اعتیاد، خودکشی و سلامت جسمی قرار دارند.
بیاشتهایی عصبی نیز یکی دیگر از انواع این اختلال است که اغلب در دوران نوجوانی یا اوایل بزرگسالی اتفاق میافتد و ممکن است منجر به خودکشی یا بیماریهای جسمی شود.
-
اختلال اسکیزوفرنی
از هر 300 نفر در جهان، 1 نفر مبتلا به اسکیزوفرنی است. تعداد کل افراد مبتلا به اختلال اسکیزوفرنی در جهان، به 24 میلیون نفر میرسد. میانگین طول عمر این افراد، 10 تا 20 سال کمتر از سایر افراد است. این بیماری با اختلالات قابلتوجه در ادراک و تغییر در رفتار فرد، مشخص میشود و با علائمی مانند هذیانهای مداوم، توهم، تفکر آشفته و بیقراری شدید همراه است. این افراد ممکن است مشکلات زیادی را در عملکرد ذهنی و شناختی خود، تجربه کنند.
-
اختلال شخصیتی
اختلالات شخصیتی، گروهی دیگر از انواع اختلالات روانی هستند که با الگوهای غیرمعمول در تفکر، احساس و رفتار شخص مشخص میشوند. افرادی که دچار اختلال شخصیتی هستند، رفتارها و الگوهای ذهنیای دارند که با انتظارات افراد دیگر و فرهنگ مرسوم جامعه، متفاوت است. اگر دچار این اختلال هستید، احتمالا در برقراری ارتباط با دیگران و برخورد با مشکلات روزمره، از روشهای متفاوتی استفاده کنید که برای سایر افراد قابلقبول نیست. حتی ممکن است از این ناهماهنگی بین افکار و رفتارهای خود با رفتارهای موردقبول جامعه، آگاه نباشید.
دیدگاههای این افراد نسبت به جهان، متفاوت از دیگران است. به همین دلیل هم شرکت در فعالیتهای اجتماعی، آموزشی و خانوادگی برای آنها دشوار است.
-
اختلال غیراجتماعی
اختلال غیراجتماعی شامل دو نوع اختلال سلوک و اختلال نافرمانی مقابلهای است. طبق آمارها، در سال 2019، 40 میلیون نفر درگیر اختلال سلوک بودند که تعداد زیادی از آنها را کودکان و نوجوانان تشکیل میدادند. اختلال سلوک از دوران کودکی و نوجوانی شروع میشود و ممکن است تا بزرگسالی ادامه داشته باشد.
این اختلالات، با مشکلات رفتاری مداوم مانند سرپیچی یا نافرمانی نسبت به حقوق اولیه دیگران، هنجارها یا قوانین اجتماعی، همراه است.
-
اختلالات عصبی رشدی
این اختلالات در طول دوره رشد به وجود میآیند و مشکلات زیادی را در جنبههای مختلف زندگی از جمله زندگی شخصی، اجتماعی، تحصیلی و کاری به وجود میآورند. در اختلالات عصبی رشدی، رشد و تحول مغز یا دستگاه عصبی مختل میشوند و کارکرد نرمال خود را از دست میدهند. این بیماری، عملکردهای فکری، حرکتی و زبانی را نیز دچار مشکل میکند.
اختلالات عصبی رشدی به انواع مختلفی تقسیم میشوند؛ از جمله اختلالات رشد فکری، اوتیسم و بیشفعالی.
سخن پایانی
اختلالات روانی میتوانند مشکلات زیادی را در زندگی شما به وجود آورند. زندگی کاری، خانودگی، تحصیلی و اجتماعی شما به شدت تحتتاثیر این اختلالات قرار دارند. بنابراین اگر متوجه علائم خاصی شدید، حتما به یک متخصص مراجعه کنید.
نتایج جدید پژوهش The Lancet نشان میدهد بحران سلامت روان به یکی از جدیترین چالشهای جهانی تبدیل شده است. افزایش اضطراب، افسردگی، اختلالات روانی بهویژه در میان جوانان، زنان زنگ خطری جدی برای نظامهای سلامت، آموزش، اقتصاد جهان محسوب میشود.
کارشناسان معتقدند بدون سرمایهگذاری گسترده در حوزه سلامت روان، آموزش عمومی، حمایت اجتماعی، دسترسی به خدمات درمانی، روند افزایش بیماریهای روانی در سالهای آینده ادامه خواهد داشت.
